Στη δημόσια σφαίρα, η προβολή της εξωτερικής εμφάνισης (ή ακόμη και σκόπιμα ωραιοποιημένη παρουσίαση) δεν λειτουργεί ως απλή διακοσμητική πράξη, αλλά ως συνειδητή στρατηγική επιλογή. Έτσι ανοίγει ξανά μια συζήτηση που, όσο κι αν είναι διαχρονική, παραμένει άβολη: πόσο πραγματικά ανεκτικοί είμαστε απέναντι στη διαφορετικότητα όταν χρειάζεται να κρίνουμε ανθρώπους και όχι αφηρημένες αρχές;
Παρότι εδώ και δεκαετίες το εκπαιδευτικό σύστημα και τα μέσα ενημέρωσης καλλιεργούν το ιδεώδες της αποδοχής, κάθε τόσο εμφανίζονται παραδείγματα που το αμφισβητούν. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά είναι ο εμφανισιακός ρατσισμός, ο οποίος συχνά ενισχύεται μέσα σε προεκλογικά περιβάλλοντα. Δεν είναι καθόλου σπάνιο να ελκύεται ένα μέρος των ψηφοφόρων από την εικόνα ενός υποψηφίου ή από μια προσεκτικά κατασκευασμένη δημόσια παρουσία, την ίδια στιγμή που κάποιος άλλος απορρίπτεται σχεδόν αυτόματα επειδή δεν «ταιριάζει» στο επιθυμητό πρότυπο. Το φαινόμενο αυτό, όσο κι αν προσπαθούμε να το παραμερίζουμε, αποκαλύπτει μια θλιβερή απόσταση ανάμεσα σε όσα διακηρύσσουμε και σε όσα πραγματικά πράττουμε.
Ο εμφανισιακός ρατσισμός αποτελεί κεντρικό άξονα τόσο του δίγλωσσου βιβλίου μου με τίτλο “Make a Mountain out of a Molehill” – “Κάμνεις τον Ψύλλον Κάμηλον” (Amazon, 2018), όσον και του σχετικού άρθρου μου, Τα social media μάς υποκινούν να κάμνουμε τον ψύλλον κάμηλον, που δημοσιεύτηκε στο «Limassol Today» στις 25/01/2025. Η βασική μου θέση παραμένει σταθερή: όπως κανένα βιβλίο δεν πρέπει ΠΟΤΕ να κρίνεται μόνο από το εξώφυλλό του αλλά από το σύνολο του περιεχομένου του, έτσι και οι υποψήφιοι δεν επιτρέπεται να αξιολογούνται βάσει εμφάνισης. Αυτό που έχει πραγματική σημασία είναι αν οι θέσεις που εκφράζουν είναι ρεαλιστικές, αποτελεσματικές και ωφέλιμες για τη χώρα, καθώς και αν η μέχρι τώρα πορεία τους αποδεικνύει ικανότητα και συνέπεια.
Δεν είναι τυχαίο ότι η φράση «only image and no substance» χρησιμοποιήθηκε κάποτε για τον πρωθυπουργό της Βρετανίας Τόνι Μπλερ στην περίοδο της πρωθυπουργίας του (1997 – 2007). Παρότι σκληρή, μοιάζει να ταιριάζει και σε αρκετούς σύγχρονους υποψήφιους που επενδύουν περισσότερο στο περιτύλιγμα παρά στο περιεχόμενο.
Στο τέλος της ημέρας, αυτό που πρέπει να μετρά στις εκλογικές αναμετρήσεις δεν είναι η καλογυαλισμένη εικόνα αλλά η αυθεντική ουσία. Μόνο πάνω σε αυτήν μπορεί να σταθεί μια υγιής δημοκρατία, όχι πάνω σε μια επιφανειακή λάμψη που πολύ συχνά αποδεικνύεται παραπλανητική.
Λύσανδρος Λυσάνδρου*συγγραφέας
